Orman İzni ve İzin-İrtifak Danışmanlığı: Başvurudan Kesin İzne Dosya Hazırlığı

Orman izni, Devlet ormanlarında orman niteliği dışında bir tesis kurulabilmesi için orman idaresinden alınan izindir. Dayanağı 6831 sayılı Orman Kanununun üç maddesidir: Madde 16 maden aranması ve işletilmesi ile madencilik için zorunlu tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine Tarım ve Orman Bakanlığınca bedeli alınarak izin verilmesini; Madde 17/3 savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, altyapı, katı atık, baraj, gölet gibi tesisler için kamu yararı ve zaruret olması halinde bedel karşılığı izin verilmesini; Madde 18 arkeolojik kazı ve restorasyon, balık üretim yerleri gibi sayılan faaliyetler için Orman Genel Müdürlüğünce bedeli alınarak 29 yıla kadar izin verilmesini düzenler. Uygulama usulleri her madde için ayrı bir uygulama yönetmeliğinde yer alır.

Ön izin, kesin izin öncesindeki aşamadır. 16. Madde Uygulama Yönetmeliğine göre ön izin 24 aya kadar verilir, 12 ay uzatılabilir ve toplam 36 ayı geçemez; ön izin süresince saha teslimi yapılmaz ve hiçbir faaliyete izin verilmez. Kesin izinde ise iznin tebliğinden itibaren en geç 6 ay içinde teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi verilir; verilmezse saha teslimi yapılmaz ve izin iptal edilmiş sayılır (16. Madde Yön. md. 6-7; 17/3 Yön. md. 6/2).

Başvuru e-Devlet üzerinden talep yazısı ve izin türüne göre istenen belgelerle (saha analiz raporu, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planı, gerekiyorsa ağaç röleve planı, ÇED belgesi, enerji izinlerinde ön lisans/lisans, maden izinlerinde ruhsat gibi) yapılır; belgelerin bir takımı ayrıca fiziksel olarak Bölge Müdürlüğüne gönderilir. Bölge Müdürlüğü evrakı inceler, eksik varsa 10 iş günü içinde bildirir. Evrak tamsa heyet arazide inceleme yapar ve ön izin veya kesin izin raporu düzenler. İzin tebliğ edilir; tebliğden itibaren en geç 6 ay içinde teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi alınır, aksi halde izin iptal sayılır (17/3 Yön. md. 5-6; 16. Madde Yön. md. 4-5, 7). Kesin belge listesi izin türüne göre değişir.

Madde 16, Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu olan tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine bedeli alınarak Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verilmesini düzenler. Tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, verimli orman alanları, orman parkları ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi Bakanlığın muvafakatine bağlıdır. 16. Madde Uygulama Yönetmeliğine göre hammadde üretim, maden işletme, pasa döküm, atık barajı, liç ve atık tesisleri için rehabilitasyon projesi de başvuruya eklenir.

17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 4/7'ye göre lisanssız elektrik üretim tesislerine orman sayılan alanlarda izin verilmez; istisnalar izinli bina ve tesislerin çatı ve cepheleri, baraj ve gölet rezervuar alanları ile rezervuarlı veya regülatörlü hidroelektrik santral sahalarındaki su yüzeyleridir. Enerji izinlerinde başvuruya ön lisans veya lisans eklenir (md. 5). Güneş enerjisinde dikkatli olunmalıdır: lisanslı GES için taşlık, kayalık, verimsiz orman alanlarına izin veren md. 4/8 ile 15.02.2023 değişikliğinin md. 4/7'den çıkardığı "lisanslı güneş enerjisi" ibaresi, Danıştay 8. Dairesinin 05.03.2025 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. 7554 sayılı Kanunla 5346 sayılı Kanunun 8. maddesine eklenen hükme göre orman vasıflı taşınmazlarda ön lisansa dayalı izin ön lisans süresi kadar verilebilir ve başvurular en fazla 60 gün içinde sonuçlandırılır. Yönetmelik metni ile bu kanun hükmü birlikte değerlendirilmeli, kanun hükmü yönetmelikten önceliklidir; sahadaki uygulama için başvurudan önce Bölge Müdürlüğüne danışılması önerilir.

Bedeller yönetmelikteki formüllerle hesaplanır, meşcere tipine veya ağaç türüne göre serbest bir tarife yoktur. 16. Madde Uygulama Yönetmeliğine göre ağaçlandırma bedeli birim hektar bedeli (günlük asgari ücret x 294) ile alanın çarpımıdır ve bir defa alınır; arazi izin bedeli alan (m2) x ağaçlandırma birim m2 bedeli x Ek-1 izin türü katsayısı x Ek-2 ekolojik denge katsayısı x Ek-3 il katsayısı formülüyle bulunur ve her yıl alınır; ön izin bedeli 30 hektara kadar 1/10, 30 hektar ve üzerinde 1/5 oranındadır. 17/3 Yönetmeliğine göre kesin izinde ağaçlandırma, arazi izin, ORKÖY ve erozyon bedeli alınır. Kamu idareleri, madencilik ve %85 indirimli yenilenebilir enerji tesisleri için özel hükümler vardır; güncel tutar için dosyaya özel hesap gerekir.

17/3 Uygulama Yönetmeliği md. 13'e göre saha analiz raporu, vaziyet planı, kademeli kapatma planı ve ağaç röleve planı, ormancılık bürosu tarafından düzenlenerek imzalanır; genel bütçeli kamu idareleri ile kamu kurum ve kuruluşlarının bünyelerinde görevli orman mühendisleri bu kuralın dışındadır. Ormancılık bürosu, 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Kanununa göre kurulan bürodur. 16. Madde Uygulama Yönetmeliğinde rehabilite ve toprak dolgu takibine ilişkin yıllık teknik rapor ormancılık bürosu ya da izin sahibinin bünyesinde çalışan orman mühendisi veya orman yüksek mühendisi tarafından hazırlanır.

Süre madde ve izin türüne göre değişir. Madde 18 izinleri 29 yıla kadar verilir. 17/3 Yönetmeliğinde kesin izin süresi uzatmalar dahil 49 yılı geçemez; 49 yıl sonunda yükümlülüklerini yerine getirenler için rayiç bedel üzerinden 99 yıla kadar uzatma mümkündür (md. 15-16); ön lisansla verilen kesin izin ise en fazla 3 yıldır (md. 7/18). 16. Madde izinlerinde kesin izin, ruhsat veya rödövans süresi dikkate alınarak verilir. Enerji projelerinde izin süresi ilgili ön lisans veya lisans süresine de bağlıdır.